Thời nay, khi các gameshow, chương trình truyền hình và MV ca nhạc khai thác về cộng đồng LGBT ngày càng trở nên phổ biến và thịnh hành. Thì thuật ngữ Queerbaiting cũng được nhắc đến rầm rộ hơn trên nhiều trang báo chuyên săn lùng tin tức về ngành công nghiệp giải trí. Vậy Queerbaiting là gì? Hãy cùng đọc qua bài viết dưới đây, để biết thêm một chiêu trò câu view mới của giới showbiz nhé!

Queerbaiting là gì? Đây là chiêu thức tiếp thị tác phẩm nghệ thuật thông qua việc lợi dụng những hình ảnh và sự ủng hộ của mọi người về giới LGBT. Theo đó, trong các MV, phim ảnh, truyện tranh, hoặc show giải trí, nghệ sĩ hoặc nhà sản xuất sẽ xây dựng thêm những tình tiết liên quan đến tình yêu đồng giới một cách mập mờ, mông lung. Nhằm tăng thêm hiệu ứng cho sản phẩm của mình và thu hút lượng lớn khán giả. 

Queerbaiting là gì?

Ngày nay, Queerbaiting được coi là một phần cực kỳ quan trọng, không thể thiếu trong chiến lược tiếp thị sản phẩm của ngành công nghiệp giải trí trên toàn thế giới. Vậy Queerbaiting là gì? Thực chất, Queerbaiting là thuật ngữ tiếng Anh được cấu thành bởi từ “Queer” – chỉ về người nằm ngoài hệ nhị nguyên giới. Và “baiting” – mồi câu. Thuật ngữ này ám chỉ đến chiêu thức lợi dụng cộng đồng LGBT như “mồi câu” tiền, nhằm tạo ra lợi nhuận và tăng lượt view.

Nói cụ thể hơn, Queerbaiting là một chiêu trò sử dụng những hình ảnh liên quan đến giới LGBT, nhằm mục đích quảng bá và làm tăng mức độ phổ biến cho tác phẩm nghệ thuật. Theo đó, trong các MV ca nhạc, phim truyện và gameshow bị gắn mác Queerbaiting, giới nghệ sĩ hoặc bên chỉ đạo sản xuất, sẽ khai thác thêm những yếu tố xoay quanh mối quan hệ đồng giới. Tuy nhiên, tất cả chỉ được dàn dựng một cách mơ hồ, mập mờ, khiến cho khán giả nghi ngờ về giới tính và xu hướng tính dục của nhân vật đó. 

Trong thời đại công nghệ số 4.0 với sự phát triển mạnh mẽ của ngành giải trí và mạng xã hội, bạn có thể bắt gặp chiêu trò Queerbaiting trong các thể loại như: 

– Show truyền hình: Đây là những gameshow hay chương trình truyền hình chuyên khai thác và chia sẻ các vấn đề về giáo dục giới tính, người chuyển giới, mối quan hệ yêu đương đồng giới. Ở nước ta có một số chương trình nổi tiếng như: Người ấy là ai, Come Out, Nghe cầu vồng nói,… 

– Trong phim truyện: Những bộ phim điện ảnh, phim truyền hình hay tác phẩm truyện tranh có xây dựng các tình tiết hoặc nhân vật liên quan đến giới tính thứ 3. Tiêu biểu nhất phải kể đến như phim hài Để Mai Tính 2, vừa chứa nhiều yếu tố hài hước, vui nhộn. Vừa có thêm một số tình tiết mập mờ về tình yêu đồng tính, khiến dư luận không khỏi bàn tán xôn xao. 

– Trong MV ca nhạc: Queerbaiting thường được áp dụng trong các video ca nhạc của các nhóm nhạc nam hoặc nữ. Tức là, khi quay MV hay trình diễn trực tiếp trên sân khấu, hai nghệ sĩ cùng giới tính sẽ thực hiện những cử chỉ và động tác thân mật như xoa đầu, vuốt má, ôm eo, vô tình hôn môi, nhìn nhau bằng ánh mắt gợi tình, quyến rũ,… 

Thuật ngữ “Queerbaiting” bắt nguồn từ đâu?

Nguồn gốc ra đời của thuật ngữ Queerbaiting xuất phát từ một chiến dịch diễn ra vào năm 1950 của chính phủ Hoa Kỳ mang tên Lavender Scare, tạm hiểu là “Cuộc khủng hoảng hoa oải hương”. Chiến dịch này nhằm mục đích rà soát và bài trừ hết những viên chức, cán bộ là người đồng tính đang nắm giữ chức vụ trong bộ máy chính phủ. Sở dĩ cuộc khủng hoảng được đặt tên là Lavender Scare bởi vì ở nước Mỹ, từ “Lavender” còn được dùng như một từ lóng, chỉ về nhóm người đồng tính luyến ái. 

Nói cụ thể hơn, trong thời kỳ diễn ra chiến dịch Lavender Scare, các điều tra viên sẽ đóng giả thành người đồng tính, hoặc trở thành đồng minh ủng hộ giới LGBT. Đồng thời, họ đưa ra nhiều lời hứa hẹn và cam kết có lợi, để có thể dễ dàng tiếp cận và xây dựng lòng tin với nhóm người đồng tính. Tuy nhiên, mục đích chính của việc làm này là nhằm nhận diện và sa thải hết những đối tượng được cho là “không an toàn”, bao gồm các nhân viên đồng tính đang làm việc cho chính phủ. 

Lúc bấy giờ, đa số người Mỹ thường dùng thuật ngữ Queerbaiting để mô tả “Cuộc khủng hoảng hoa oải hương”. Đồng thời, họ cũng đưa ra vô số lời chỉ trích và lên án gay gắt chiến dịch này. Nhiều người cho rằng, các nhà chức trách Hoa Kỳ đang có những hành động kỳ thị và phân biệt đối xử với giới LGBT nói chung, và nhóm đồng tính luyến ái nói riêng. Khiến cho người đồng tính cảm thấy như bị mất đi quyền con người và chịu tổn thương nặng nề về tâm lý. 

Chiến lược Queerbaiting là tiêu cực hay tích cực?

Khi nhắc đến Queerbaiting, luôn xuất hiện 2 luồng quan điểm trái ngược nhau. Một số người cho rằng, bất kỳ chiến dịch truyền thông nào cũng cần sử dụng một chút chiêu trò để tạo hiệu ứng hút view. Việc áp dụng phương thức quảng bá Queerbaiting, có thể giúp cho các tác phẩm nghệ thuật trở nên khác biệt, phù hợp với thời đại, tránh đi theo lối mòn. Đồng thời, đánh trúng vào tâm lý ủng hộ LGBT của số đông khán giả và thu hút được nhiều lượt xem.

Điều này, không chỉ giúp gia tăng giá trị thương hiệu và mức độ nhận diện cho các nghệ sĩ. Mà còn góp phần lan toả những thông điệp và hình ảnh về tình yêu đồng giới. Giúp người xem dễ dàng tiếp cận và có cái nhìn cởi mở, tích cực hơn về cộng đồng LGBT. Từ đó, mọi người sẽ không còn kỳ thị và bài xích mối quan hệ yêu đương đồng tính hoặc người thuộc giới tính thứ 3. 

Tuy nhiên, bên cạnh đó, có không ít ý kiến lại cho rằng, giới giải trí đang ngầm lợi dụng hình ảnh và sức ảnh hưởng của LGBT như “mồi câu” lợi nhuận. Bởi lẽ, hầu hết những tình tiết về mối quan hệ đồng tính trong các sản phẩm nghệ thuật, hay buổi biểu diễn trực tiếp, chỉ được khai thác một cách mơ hồ, nửa vời. Đủ khiến người xem hoài nghi về giới tính và xu hướng tính dục của các nhân vật. Thậm chí, nhiều người còn lầm tưởng rằng ca sĩ hay diễn viên đó thực sự là người đồng tính. 

Thế nhưng, sau khi nghệ sĩ ấy công khai chuyện tình cảm với người khác giới ngoài đời thực. Thì khán giả mới biết rằng tất cả những gì diễn ra trên màn ảnh nhỏ trước đây, chỉ là chiêu trò Queerbaiting xuất phát từ chủ ý của đạo diễn, hoặc công ty quản lý nghệ sĩ. Điều này, làm cho fan hâm mộ có cảm giác hụt hẫng, thất vọng, và cảm thấy bản thân như bị lừa gạt bởi những người mà mình yêu thích và ủng hộ nhiệt tình trong thời gian dài. 

Nói tóm lại, chiến lược Queerbaiting giống như “con dao 2 lưỡi”, chứa đựng cả khía cạnh tích cực và tiêu cực. Mặc dù, phương thức này có thể mang lại cho giới nghệ sĩ sự nổi tiếng và nguồn lợi nhuận khủng. Nhưng việc lạm dụng Queerbaiting quá mức sẽ tạo ra nhiều phản ứng trái chiều, gây xôn xao dư luận. Từ đó, làm ảnh hưởng nặng nề đến hình ảnh, danh tiếng và lòng tự trọng của giới LGBTQ+. 

Thực trạng Queerbaiting trong ngành giải trí

Tại Âu Mỹ

Thị trường giải trí Âu Mỹ hay Hollywood chính là một trong những nơi chuyên áp dụng chiêu thức Queerbaiting vào các chiến dịch truyền thông, quảng bá tác phẩm nghệ thuật và hình ảnh nghệ sĩ. Trong số đó, điển hình nhất có thể kể đến như hành động hôn môi của hai nữ ca sĩ nổi tiếng là Madonna và Britney Spears tại lễ trao giải Video Music Awards vào năm 2003. Sự kiện này đã làm hao tốn nhiều giấy mực của cánh truyền thông và giới báo chí lúc bấy giờ. 

Ngoài ra, khi nói đến chiêu trò Queerbaiting, thì không thể bỏ qua 2 MV ca nhạc từng một thời khiến cho người hâm mộ dậy sóng và ra sức tẩy chay, đó là ca khúc “Break up with your girlfriend” của Ariana Grande, và “Lost Cause” của Billie Eilish. Sau khi xem qua cả hai MV này, nhiều khán giả cho rằng Ariana Grande và Billie Eilish đã ngầm sử dụng chiêu trò Queerbaiting bằng cách lồng ghép các tiểu tiết về tình yêu đồng giới, nhằm thu hút lượt xem từ đông đảo fan hâm mộ. 

Tại Hàn Quốc

Một trong những nền công nghiệp lớn mạnh hàng đầu tại Châu Á như thị trường âm nhạc Kpop, thì chắc chắn, không thể thiếu chiến lược quảng bá Queerbaiting. Thông thường, trong nhóm nhạc nam hay nữ, các thành viên chính là “mồi nhử” được công ty chủ quản sử dụng nhằm câu kéo người hâm mộ. Theo đó, hai thành viên cùng giới khi đóng MV hoặc đi dự sự kiện, họ sẽ thực hiện những cử chỉ thân mật, lãng mạn, thậm chí là tiếp xúc da thịt (Skinship).

Hiện nay, đa số các nhóm nhạc Kpop thường có xu hướng tạo dựng hình ảnh và độ nổi tiếng thông qua những chiêu trò này, nhằm chiếm lấy sự mến mộ và cảm tình của những fan thuộc giới LGBTQ+. Từ đó, thúc đẩy sự phát triển và thịnh hành của các trào lưu trong Kpop như fan service, fanship, đu OTP, “đẩy thuyền” các cặp đôi Idol cùng chung giới tính,… 

Tại Việt Nam

Thị trường giải trí Việt Nam cũng là nơi sản sinh ra không ít sản phẩm nghệ thuật bị dán nhãn Queerbaiting. Nhiều công ty giải trí, chương trình truyền hình, lẫn giới nghệ sĩ Việt đã không ngần ngại sử dụng chiêu trò này để đánh bóng tên tuổi và thu hút người xem. Ví dụ như chương trình Người ấy là ai, Bước ra ánh sáng, Just Love, MV ca nhạc Nước chảy hoa trôi, Màu của nước măt, Canh ba,… Hoặc nhân vật Cô Đẩu do nghệ sĩ Công Lý thủ vai trong chương trình Táo Quân, cũng được cho là chiêu thức Queerbaiting của nhà đài.  

Tóm lại, Queerbaiting là phương thức tiếp thị có cả mặt lợi, lẫn mặt hại. Việc tìm hiểu khái niệm về Queerbaiting là gì sẽ giúp chúng ta hiểu rõ bản chất của chiêu thức này. Cũng như cách thức câu kéo fan của ngành giải trí. Nói chung, chúng ta cần tôn trọng và đối xử bình đẳng với cộng đồng LGBT, không nên xem họ là miếng mồi béo bở nhằm trục lợi cá nhân, để tránh làm xấu hình ảnh của giới LGBTQ+.